THƠ ĐƯỜNG... THẦN

TRẠNG TRÌNH: NGUYỄN BỈNH KHIÊM

Độc nhất tiên tri chính Trạng Trình

Vị lai thấu đáo quỷ thần kinh

Vân am bấm độn rành sau trước

Thái ất gieo nhâm rõ sự tình

Vận nước tồn vong thông thịnh kiệt

Cơ đồ bĩ thái thấu u minh

Quân sư vạn đại lưu kim cổ

Ngưỡng mộ trăm đời sấm ứng linh

Bongtaduong

THẦN Y: HẢI THƯỢNG LÃN ÔNG

Ngao ngán công hầu tự Lãn Ông

Thần y đệ nhất bậc tiềm long

Hoa Đà tái thế hoang mang dạ

Biển Thước hồi sinh bỡ ngỡ lòng

Nghiên cứu cỏ cây đường huyết thoáng

Truy tầm hoa lá mạch môn thông

“Thượng Kinh- Tâm Lĩnh” lưu thiên hạ (*)

Y đức gương soi giống Lạc Hồng

Bongtaduong

Lê Hữu Trác là đại danh y có đóng góp lớn cho nền y học dân tộc Việt Nam, trong đó có thuốc Nam, kế thừa xuất sắc sự nghiệp "Nam dược trị Nam nhân" của Tuệ Tĩnh thiền sư. Ông để lại nhiều tác phẩm lớn như Hải Thượng y tông tâm lĩnh gồm 28 tập, 66 quyển chắt lọc tinh hoa của y học cổ truyền, được đánh là công trình y học xuất sắc nhất trong thời trung đại Việt Nam và các cuốn Lĩnh Nam bản thảo, Thượng kinh ký sự không chỉ có giá trị về y học mà còn có giá trị văn học, lịch sử, triết học.

TỔ THI: HÀN THUYÊN

Thượng thư tiến sĩ tự Hàn Thuyên

Chữ nghĩa nhà Nam quả hữu truyền

Đọc phú thuồng luồng lo lắng gấp

Nghe văn cá sấu hoảng kinh liền

Tiền phong Nôm ngữ từ Nho học

Khai sáng Đường thi đến sĩ hiền

Văn hóa nhà Nam buồm gặp gió

Muôn đời hậu thế rõ căn nguyên

Bongtaduong

Hàn Thuyên, tên thật là Nguyễn Thuyên, làm tới chức Thượng Thư Bộ Hình dưới thời Trần Nhân Tông. Ông đỗ Tiến Sĩ năm 1247. Tháng 8 năm 1282 ông được vua Trần chuẩn y cho đổi họ thành Hàn Thuyên vì ông có Công viết bài Văn tế đuổi cá sấu đem lại cuộc sống đem lại cuộc sống bình yên cho dân làng chài ven sông Nhị (chữ "Hàn" giống họ Hàn Dũ - Một văn hào nổi tiếng đời Đường, từng có bài văn tế đuổi cá sấu đi nơi khác).

Ông được xem như là người đầu tiên đã truyền bá chữ Nôm và đem thề thơ đường luật vào thi ca (nên gọi thể thơ này là Hàn luật)

Những đổi mới của Hàn Thuyên đã mở ra một phương hướng tìm tòi và sáng tạo tích cực trong quá trình phát triển nền văn học viết bằng chữ Nôm. Hàn Thuyên được xem là nhà văn hóa đáng ghi nhớ.

ĐẠI HÀO: NGUYỄN DU

Thơ phú thiên tài tự Nguyễn Du

Văn chương đệ nhất đại kỳ thư

Kim Vân Kiều tập trao phù thế

Văn tế chiêu hồn gởi vĩnh thu

Thi sĩ nước nhà tên bất tử

Danh nhân thế giới tiếng vô hư(*)

Bất tri tam bách dư niên hậu

Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?(**)

Bongtaduong

(*)Năm 1965, Nguyễn Du được Hội đồng hòa bình thế giới công nhận là danh nhân văn hóa thế giới và ra quyết định kỷ niệm trọng thể nhân dịp 200 năm năm sinh của ông

(**) Thơ Nguyễn Du: Không biết quá ba trăm năm sau, thiên hạ là ai khóc Tố Như?

THƠ ĐƯỜNG... DŨNG

BỐ CÁI ĐẠI VƯƠNG

Vật trâu đả hổ đại uy hào

Sức địch muôn người dũng ngất cao

Quy tụ anh hùng gây khí thế

Kết thân nghĩa sĩ tạo phong trào

Chính Bình hoảng hốt quy cuồng cuống

Đường quốc phiền lo rút nháo nhào

Bố cái Đại vương dân tưởng nhớ

Phùng Hưng tên tuổi sáng trời sao

Bongtaduong

TRẠCH VƯƠNG: TRIỆU QUANG PHỤC

Dạ Trạch đầm lầy Triệu Việt Vương

Hành binh du kích diệu khôn lường

Sông hồ hiểm trở oanh lôi kiệt

Bãi rạch quanh co kích dũng cường

Thần Chử độ trì trao vuốt móng (*)

Quân Sàn khiếp vía rã thây xương (**)

Tự Nhiên bãi sậy còn lưu dấu

Chiến tích vang lừng đuổi giặc Lương.

Bongtaduong

(*) Tương truyền chính vị thần Chử Đổng Tử ban cho Triệu Quang Phục chiếc móng rồng, cài lên mũ đầu mâu, thế nên ngoài chiến trường Triệu luôn bất bại.

(**) Dương Sàn tướng chỉ huy nhà Lương xâm chiếm Đại Việt, lo sợ ốm mà chết.

CHÚA ĐỘNG: ĐINH BỘ LĨNH

Chúa động Hoa Lư thuở ấu thời

Cờ lau phất trận  mục đồng chơi

Mười hai Chúa sứ quy vào mối

Duy nhất Tiên Hoàng thượng chính ngôi

Chiến tích  hậu Ngô hằng khiếp vía

Hòa minh triều Tống để an đời

Nhà Đinh cơ nghiệp mười năm lẻ

Quốc thái dân bình vận nước xuôi.

Bongtaduong

THẬP ĐẠO TƯỚNG: LÊ HOÀN

Tướng quân thập đạo chính Lê Hoàn

Bắc Tống reo hò vượt ải quan

Tiến chiếm ào ào tăng bạo ngược

Xâm lăng dồn dập rất hung tàn

Điều binh cản phá xông càn quét

Khiển tướng truy lùng đập vỡ tan

Nhân Bảo phơi thây vùng chiến địa

Thanh bình phất phới bóng cờ Nam

Bongtaduong

THƠ ĐƯỜNG ... TRỌNG

THIÊN VƯƠNG: PHÙ ĐỔNG

Đời Hùng thứ sáu xuất cao nhân

Ba tuổi lên đường cứu vạn dân

Ngựa sắt oai phong hô lẫm liệt

Roi đồng vun vút thét uy gầm

Sấm ran dậy đất thiêu quân Bắc

Sét giật tung trời đốt giặc Ân

Thắng trận ung dung bay núi Sóc

Thiên vương Phù đổng hóa linh thần

Bongtaduong

          NỮ VƯƠNG: NHỊ TRƯNG

Anh hùng đâu chỉ có nam nhi

Nữ kiệt song song có kém gì

Nợ nước liều vong mài kiếm báu

Thù nhà quyết tử cỡi voi uy

Quân binh Nam Hán thua ngơ ngác

Tướng sĩ Mê Linh thắng diệu kỳ

Vận nước đến hồi chưa cứu vãn

Hát Giang muôn thuở khóc sầu bi

Bongtaduong

 

DŨNG TƯỚNG: LÝTHƯỜNG KIỆT

Triều ca nhà Lý vững như đồng

Thường kiệt anh hùng đại tướng công

Hoảng sợ Tống triều tan mộng rắn

Kinh hoàng Chiêm đế sập ngai rồng

Nội cung  ổn định an hoàng tộc

Quan ải yên bình vững núi sông

“Nam quốc sơn hà” lưu hậu thế

Biên cương xâm lấn liệu vong hồn

Bongtaduong

THƠ ĐƯỜNG... KÍNH

MINH VƯƠNG: LÊ THÁNH TÔNG

Hồng Đức Thánh Tông tuyệt thế trần

Sơn hà thịnh đạt bởi minh quân

Trong ngoài trật tự hòa tâm tướng

Trên dưới công bằng hợp ý dân

Nông nghiệp phú cường làng ấm cúng

Công thương phát triển chợ quây quần

Văn chương khoa bảng cao tầm cỡ

Ngưỡng mộ Lê triều đệ nhất nhân

Bongtaduong

DŨNG VƯƠNG: LÊ THÁI TỔ

Mười năm nếm mật với nằm gai

Kháng chiến Lam Sơn đuổi giặc ngoài

Nhị Động quân Thông thây chất ngất

Chi Lăng binh Liễu xác phơi dài

Gươm thần tạo dựng dòng vua khởi

Áo vải làm nên nghiệp đế khai

Đại cáo Bình Ngô an xã tắc

Triều Lê phát xuất bời anh tài

Bongtaduong

THỨC VƯƠNG: MẠC ĐĂNG DUNG

Tiền thân ngư phủ múa tung hoành

Lập nên triều Mạc lộng oai thanh

Đao thánh Định Nam Lê cáo tử (*)

Ngựa thần dọa Bắc Mạc khai sanh

Nghèo mang chí lớn cao vinh hiển

Phú lại khiêm nhường chán lợi danh

Minh Đức truyền ngôi lui hậu điện

Thức thời đại cuộc tự nhiên thành

Bongtaduong

(*)Thanh long đao của Mạc Thái Tổ (còn được gọi là Định nam đao) được nhiều nhà nghiên cứu lịch sử và khảo cổ ở Việt Nam khẳng định là binh khí duy nhất của một danh tướng cũng như một vị vua dưới thời phong kiến Việt Nam vẫn còn lưu lại đến ngày nay. Năm 2010, thanh long đao này đã được con cháu họ Phạm gốc Mạc ở Nam Định đưa về lưu thờ và trưng bày ở Khu tưởng niệm Vương triều Mạc tại xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng (nơi là trung tâm của Dương Kinh thời Mạc ở thế kỷ 16). Trải qua hơn 500 năm tuổi và 90 năm bị ăn mòn do chôn giấu dưới lòng đất nhưng cơ bản thanh long đao vẫn giữ được hình dạng và kích thước không khác mấy lúc ban đầu dù bị sứt mẻ và gỉ sét ở nhiều chỗ.
Năm 1986, nhà sử học Lê Xuân Quang (người Nam Trực, Nam Định), hội viên Hội Khoa học lịch sử Việt Nam trong quá trình tìm hiểu về hậu duệ vương triều Mạc trên đất Hà Nam Ninh cũng là nhà nghiên cứu đầu tiên ở Việt Nam tìm hiểu chi tiết về thanh long đao. Ông đã xin phép con cháu họ Phạm gốc Mạc được trực tiếp cân đong, đo đếm một cách tỉ mẩn thanh long đao và ghi lại trong bản báo cáo như sau: “Thanh long đao của Mạc Thái Tổ dài 2,55m, cân nặng 25,6kg, lưỡi đao dài 0,95m, cán đao bằng sắt rỗng dài 1,60m. Một hình đầu rồng bằng đồng thau che kín phần cuối lưỡi đao tiếp vào cán đao thay thế cho khâu đao (trông như thể đầu rồng đang há miệng nuốt lấy lưỡi đao), chỗ hình đầu rồng có "cá" chốt chặt lưỡi đao vào cán đao”. Nhiều chuyên gia về binh khí cổ ở Việt Nam cho rằng thanh long đao (Định nam đao của Mạc Thái Tổ) lúc ban đầu khi chưa bị gỉ sét có thể cân nặng không dưới 30 kg. Thanh đại đao này cũng được xem là một trong hai thanh long đao của một vị quân vương ở châu Á còn tồn tại đến nay và được lưu thờ là vật thái bảo. Thanh long đao còn lại là của Tống Thái Tổ (Triệu Khuông Dẫn), vua sáng lập ra nhà Bắc Tống. Cũng có nhiều đánh giá khẳng định thanh Định nam đao của Mạc Thái Tổ (Mạc Đăng Dung) nặng hơn hai thanh long đao của Triệu Khuông Dẫn và của Ngô Tam Quế (hiện được trưng bày tại bảo tàng tỉnh Vân Nam ở thành phố Côn Minh của Trung Quốc) đồng thời cân nặng không kém mấy so với thanh long đao yển nguyệt của Quan Vũ thời Tam Quốc (theo tác giả La Quán Trung trong tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa thì long đao yển nguyệt của Quan Vũ cân nặng 82 cân thời Hán tức là khoảng 37 kg thời nay).